Δευτέρα, 20 Δεκεμβρίου 2010 4:56 μμ
ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ
ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ
Η παραμονή των Χριστουγέννων ξεκινά το πρωί με τις χαρούμενες φωνές των παιδιών που λένε τα κάλαντα. Τα κάλαντα λέγονται συνήθως από γκρουπ δυο η τριών παιδιών που φέρουν μαζί τους τρίγωνα
Το τραγουδι
Καλήν ημέρα άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας,
Χριστού τη θεία Γέννηση να πω στ΄ αρχοντικό σας.
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλη,
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η φύσις όλη.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,
ο Βασιλεύς των Ουρανών και ποιητής των όλων.
Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι το Δόξα εν Υψίστοις
και τούτο άξιον εστί, η των ποιμένων πίστις.
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις μάγοι με τα δώρα.
Άστρο λαμπρό τους οδηγεί, χωρίς να λείψει ώρα.
Οι νοικοκυρές την παραμονή των Χριστουγέννων ζύμωναν το χριστόψωμο και τις κοθώνες. Το χριστόψωμο το έτρωγαν την ημέρα των Χριστουγέννων αντι για ψωμί.
Οι κοθώνες ήταν στρογγυλές κουλούρες, στις οποίες τοποθετούσαν ένα ολόκληρο καρύδι στην μέση. Πάνω στην κοθωνα επίσης έφτιαχναν ένα ζημαρένιο σταυρό. Οι νοικοκυρές έφτιαχναν μια κοθωνα για κάθε ανίψι που είχαν και την έδιναν στα παιδάκια για να την φάνε την ημέρα των Χριστουγέννων
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Την μέρα των Χριστουγέννων γινόταν το σφάξιμο του γουρουνιού. Δημιουργούνταν σε κάθε γειτονιά ομάδες από 4 άνδρες οι όποιοι γύριζαν από σπίτι σε σπίτι και έσφαζαν τα γουρούνια της γειτονιάς. Αυτόν γινόταν γιατί το σφάξιμο του γουρουνιού είναι μια δύσκολη υπόθεση και χρειάζονται πολλά και δυνατά χέρια για να το καταφέρουν
Μετά το σφάξιμο του γουρουνιού οι γυναίκες καθάριζαν το κεφάλι και τα πόδια για να κάνουν τον πατσά . Eπισης μέσα σε ένα καζανι έβραζαν τα τα μπουμπάρια μαζί με το συκώτι και το προκοίλι.
Καθ όλη την διάρκεια της διαδικασίας αυτής οι γυναίκες έφτιαχναν τηγανιά από το κρέας του σφαγμένου γουρουνιού . Έστρωναν ένα πρόχειρο τραπέζι όπου διενεργούνταν ένα μικρό φαγοπότι.
Τα μπουμπαρια
Τα μπουμπάρια γίνονται από το παχύ έντερο το όποιο αφού καθάριζαν και έπλεναν το γέμιζαν με ρύζι πράσο πνευμόνια καρδιά νεφρά πιπέρι και λίγο κρέας. Όταν τα μπουμπάρια έβραζαν, τα τοποθετούσαν σε ταψί και τα έψηναν στο φούρνο.
Λιπα Τσιγαριθρες Λουκανικα
Την ημέρα των Χριστουγέννων έλιωναν την λιπα και έφτιαχναν τις τσιγαρήθρες . Την επομένη η την μεθεπόμενη έφτιαχναν τα λουκάνικα
Τα ποιο παλιά χρόνια έκοβαν το γουρούνι σε μεγάλα κομμάτια και το έβαζαν σε χώρο ώστε να παγώσει το λίπος. Μετά από τρεις μέρες το έγδερναν ουτοσώστε να μην χαθεί ίχνος από το λίπος.
Τα Πασπαλά
Πρώτα έβραζαν τα κόκαλα που είχαν λίγο κρέας πάνω. Κατόπιν ξεκοκάλιζαν το κρέας από το κόκαλο . Έριχναν σε κατσαρόλα ψιλοκομμένο πράσο και το τσιγάριζαν . Μετά τοποθετούσαν μέσα στην κατσαρόλα τα κομμάτια από το κρέας και τα τσιγάριζαν όλα μαζί. Όταν ήταν έτοιμο το έβαζαν σε πήλινο δοχείο και το σκέπαζαν με λίπος για να διατηρηθεί Τρώγεται με αυγά .
Κάθε νοικοκυρά πήγαινε σε όποια οικογένεια δεν είχε γουρούνι ένα κομμάτι μπουμπάρι λίγο συκώτι και λίγο από το στομάχι.
ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΣ
Το πρωί τα μικρά παιδιά σε γκρουπ δυο τριών ατόμων έλεγαν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα.
Τα καλαντα
Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά, ψηλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος, εκκλησιά με τ΄ άγιο θρόνος.
Αρχή που βγήκε ο Χριστός, Άγιος και πνευματικός,
στη γη να περπατήσει και να μας καλοκαρδίσει.
Άγιος Βασίλης έρχεται, άρχοντες τον κατέχετε,
από την Καισαρεία, ζησ΄ αρχόντισσα κυρία.
Βαστάει εικόνα και χαρτί, με το Χριστό το Λυτρωτή,
χαρτί, χαρτί και καλαμάρι, δες και με, δες κι εμέ το παλικάρι.
Σ΄ αυτό το σπίτι που ΄ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσει
κι ο νοικοκύρης του σπιτιού, χίλια χρόνια να ζήσει.
Και του χρόνου! Καλή χρονιά!
Οι νοικοκυρές έφτιαχναν Μπακλαβά
ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ
Την εποχή μέχρι την δεκαετία του 1950 τα ζώα της γειτονιάς ( αιγοπρόβατα και αγελάδες ) κάθε μέρα και όλο το χρόνο τα φυλαγε ένας βοσκός. Συγκέντρωνε τα ζώα κάθε πρωί και τα πήγαινε για βοσκή. Το βράδυ επέστρεφε τα ζώα στο χωριό και τα διένεμε σε κάθε σπίτι. Το πρωί λοιπόν της πρωτοχρονιάς οι νοικοκυρές η τα παιδιά κάθε σπιτιού πήγαιναν στο βοσκό μια κουλούρα μαζί με 3 κομμάτια μπακλαβά.
Ασήμωμα της βρύσης
Το πρωί της πρωτοχρονιάς οι κοπέλες και οι γυναίκες του χωριού πήγαιναν στην βρύση από όπου έπαιρναν νερό όλο τον χρόνο για να πάρουν καινούργιο νερό. Άδειαζαν ότι νερό είχαν στο σπίτι και πήγαιναν να τα γεμίσουν με καινούργιο νερό. Εκεί άφηναν ένα κομμάτι μπακλαβά, ενώ ασήμωναν την βρύση πετώντας μέσα χρήματα.
Τα σπούρνια
Τα σπούρνια είναι ευχές για να πάει καλά όλη η χρονιά. Τα μικρά παιδιά την πρωτοχρονιά έπαιρναν ένα μικρό πουρνάρι και γυρνούσαν τα σπίτια του χωριού. Έμπαιναν σε κάθε σπίτι, έλεγαν καλή χρονιά και πήγαιναν προς το αναμμένο τζάκι. Εκεί ανακατεύοντας την φωτιά με το πουρνάρι έλεγαν .
Σπούρνια σιτάρι ,σπούρνια κότες ,σπούρνια πρόβατα, σπούρνια καλαμπόκι, και ότι άλλο ήθελαν να ευχηθούν.
Στο τελευταίο σπίτι έκαιγαν το πουρνάρι. Οι οικοδεσπότες τους έδιναν χρήματα , αυγά η γλυκά.
ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ
Το βραδύ της παραμονή των Θεοφανείων οι νοικοκυρές έχυναν όλα τα νερά που είχαν μέσα στο σπίτι, καθώς επίσης και τις ποτίστρες των ζωών. Την επόμενη μέρα πήγαιναν στην βρύση και έπαιρναν καινούργιο νερό ενώ ταυτόχρονα την ασήμωναν ρίχνοντας μέσα ένα κέρμα.
Αν είχαν ξεχάσει να αδειάσουν τα νερά από το προηγούμενο βράδυ, έπρεπε να τα φέρουν και να τα αδειάσουν στην βρύση και όχι οπουδήποτε. Αυτό γινόταν γιατί θεωρούνταν ότι το νερό την μέρα των Θεοφανείων είναι αγιασμένο και δεν πρέπει να χύνεται οπουδήποτε
Αγιασμος των υδατων
Ο παπάς του χωριού πραγματοποιούσε το ρίξιμο του σταυρού στην δυτική άκρη του χωριού, εκεί που είναι σήμερα το παλαιό τυροκομείο . Σε εκείνο το σημείο το νερό από το κεφαλόβρυσο συναντά τον δημόσιο δρόμο δημιουργώντας ένα μικρό βάθος.
Tags: παραδοσιακά έθιμα μεξιατών
panos
![VTS_01_4.VOB_snapshot_02.10_[20ΔΦΦΔ10.06.16_14.29.41].jpg](http://mexiates.pblogs.gr/files/f/334319-VTS_01_4.VOB_snapshot_02.10_[20%CE%94%CE%A6%CE%A6%CE%9410.06.16_14.29.41].jpg)
